Tava

Tava kategorisinde insanların Google'a sorduğu soruların başında "en sağlıklı tava hangisi" ve "kanserojen olmayan tavalar hangileridir" geliyor. Bu tesadüf değil. Tencere seçerken konu dayanıklılıkken, tavada mesele doğrudan kaplamaya ve o kaplamanın yüksek ısıda ne yaptığına dönüyor.

Cevabın özü şu: tavanın gövdesi değil, yüzeyi belirleyicidir. Aynı 18/10 paslanmaz çelik gövdenin üzerine seramik mineral kaplama da gelebilir, PTFE bazlı yapışmaz kaplama da. İkisi farklı sıcaklıklara dayanır, farklı gereçlerle kullanılır ve farklı sürelerde yıpranır. Gövde ortak olduğu için kutunun üstündeki "paslanmaz çelik" ibaresi tek başına hiçbir şey anlatmaz.

İkinci belirleyici, tavayı ne için aldığınızdır. Omlet tavası, wok, krep tavası ve sofraya gelen servis tavası aynı ürünün farklı boyları değil, farklı geometrilerdir. Kenar açısı, derinlik ve taban genişliği her biri için ayrı tasarlanır. Yanlış formdaki bir tavada doğru malzeme bile beklediğiniz sonucu vermez.

Panamart'ta Rösle'nin üç farklı kaplama ailesi bulunur: PTFE ve PFAS içermeyen ProCeraPlus seramik, metal gereç kullanımına izin veren silisyum karbürlü ProResist ve wok için ProPlex. Hepsinin altında alüminyum çekirdekli kapsüllü sandviç taban yer alır. Aşağıda tava tiplerini, kaplama farklarını, sağlık tarafını, boy seçimini ve fiyatları bulabilirsiniz.

Hangi Tava Hangi Yemek İçin Uygundur?

Kızartma Tavası

Günlük mutfağın temel parçasıdır. Kenarları hafif eğimli, tabanı geniştir, böylece malzeme tek katman halinde yayılır ve buharlaşma hızlı olur. Et, tavuk, sebze, yumurta ve sote bu tavada yapılır. Tabanın geniş olması, aynı anda daha çok yüzeyin ocakla temas etmesi demektir, bu da kızarmanın buharda pişmeye dönüşmesini engeller. Doğru kızartma için tavayı malzeme koymadan önce yeterince ısıtmak gerekir.

Krep ve Gözleme Tavası

Krep tavasının kenarları alçak ve açıktır. Bunun sebebi estetik değil işlevdir: hamuru çevirmek için spatulanın tavaya düz açıyla girebilmesi gerekir, yüksek kenar buna izin vermez. Taban tamamen düzdür ki hamur eşit kalınlıkta yayılsın. Krep, gözleme, pankek ve ince omlet bu tavanın işidir. Yapışmaz yüzey burada tercih değil zorunluluktur.

Wok Tavası

Wok, derin ve yuvarlak tabanlı formuyla diğer tavalardan tamamen ayrılır. Yüksek kenarlar malzemeyi sıçratmadan hızla karıştırmayı sağlar, dar taban ise ısının merkezde yoğunlaşmasına imkan verir. Uzak Doğu tariflerinde malzeme yüksek ısıda ve kısa sürede pişirilir, böylece sebze diri kalır ve et dışarıdan mühürlenir. Cam kapaklı wok modellerinde aynı tava buğulama için de kullanılabilir.

Sos Tavası

Tek saplı, küçük çaplı ve derin gövdeli sos tavaları 16 santim civarındadır. Beşamel, kahverengi sos, kakaolu karışım ve küçük miktarda çorba için tasarlanmıştır. Tek sap, karışımı ocaktan alırken bir elin serbest kalmasını sağlar. Çapın küçük olması, az miktardaki sıvının tava yüzeyine yayılıp hızla buharlaşmasını önler.

Servis Tavası

Servis tavaları, pişirdiğiniz yemeği tabağa aktarmadan doğrudan sofraya getirmek için tasarlanır. Gövde biraz daha derin, kenarlar biraz daha diktir, kulplar sofrada göze hoş gelecek şekilde biçimlendirilir. Menemen, sahanda yumurta, sebze sote ve güveç benzeri tarifler bu tavada hazırlanıp aynı tavada servis edilir. Hem bir kap daha az bulaşık çıkar hem yemek sofrada daha uzun sıcak kalır.

Izgara Tavası

Izgara tavalarının tabanında paralel kabartmalar bulunur. Et bu çıkıntıların üzerinde durur, salgıladığı su ise aralardaki kanallarda birikir. Böylece et kendi suyunda haşlanmaz ve üzerinde ızgara çizgileri oluşur. Mangal kurmadan ocakta ızgara görünümü isteyenler için tercih edilir, yüksek ısıya çıkılacağı için kaplamanın sıcaklık dayanımına dikkat edilmelidir.

Tava Kaplama Çeşitleri: Seramik, Yapışmaz, Çelik ve Döküm

Seramik Kaplamalı Tavalar

Seramik kaplama, kum kökenli mineral bir yüzeydir ve kimyasal yapısı itibarıyla PTFE ailesinden değildir. Kuvars dolgulu gelişmiş seramik kaplamalarda yüzey hem yapışmazlık sağlar hem de çizilmeye karşı direnç gösterir. En çok tercih edilme sebebi, PTFE ve PFAS içermemesidir. Buna karşılık seramik yüzey, yapışmazlığını yapışmaz kaplamalara göre daha kısa sürede kaybedebilir ve genellikle elde yıkama önerilir. Az yağla kızartma yapanların ve kaplama içeriği konusunda hassas olanların grubudur.

Yapışmaz Kaplamalı Tavalar

Yapışmaz kaplamaların büyük bölümü PTFE bazlıdır. Yeni nesil versiyonlarda kaplamanın içine silisyum karbür gibi sert parçacıklar katılır, bu da yüzeyin metal gerece dayanmasını sağlar. Normalde yapışmaz tavada metal spatula kullanılmaz, ancak bu takviyeli kaplamalarda üretici izin veriyorsa kullanılabilir. Yapışmazlık performansı seramikten yüksektir, bulaşık makinesine uygun olanları vardır ve genellikle 200 derece sıcaklık sınırı bulunur.

Paslanmaz Çelik Tavalar

Kaplamasız paslanmaz çelik tavalarda yapışmazlık yoktur, onun yerine fond denilen kızarmış tortu elde edilir. Et kızartıldıktan sonra tabanda kalan bu tortu, şarap ya da et suyu eklenerek sos haline getirilir, ki restoran mutfaklarının çelik tava tercih etmesinin ana sebebi budur. Çelik tava ömür boyu kullanılır, kaplama yenileme derdi yoktur, çok yüksek ısıya ve fırına girer. Karşılığında doğru ısıtma tekniğini öğrenmek gerekir.

Döküm Tavalar

Döküm demir tavalar ısıyı yavaş alır ama çok uzun süre tutar. Bu özellik, kalın et dilimlerini mühürlemek ve ağır ateşte uzun pişirme yapmak için idealdir. Ağırdır, bakımı ritüel ister: yıkandıktan sonra kurulanması ve ince yağ filmiyle beslenmesi gerekir. Emaye kaplı döküm modellerde bu bakım ihtiyacı ortadan kalkar.

Granit Tava Aslında Nedir?

Türkiye'de çok kullanılan "granit tava" ifadesi bir taş türünü değil, görünümü anlatır. Bu tavalarda gövde genellikle dökme alüminyumdur ve üzerine benekli görünümlü, mineral parçacıklarla güçlendirilmiş yapışmaz bir kaplama uygulanır. Yani granit tava, ayrı bir malzeme kategorisi değil, takviyeli yapışmaz kaplamanın pazardaki yaygın adıdır. Satın alırken bakılması gereken şey beneğin görüntüsü değil, kaplamanın içeriği ve sıcaklık dayanımıdır.

En Sağlıklı Tava Hangisi?

Bu sorunun tek cümlelik cevabı yok ama net bir sıralaması var. Kaplama içeriği konusunda en temkinli tercih, PTFE ve PFAS içermeyen seramik kaplamalı tavalardır. Hiç kaplama istemeyenler için paslanmaz çelik ve döküm demir, kimyasal yüzey barındırmadıkları için en güvenli seçeneklerdir. PTFE bazlı yapışmaz kaplamalar ise üretici sınırları içinde kullanıldığında sorun oluşturmaz, çünkü asıl risk malzemenin kendisinde değil, aşırı ısıtılmasında ve yıpranmış kaplamanın kullanılmaya devam edilmesindedir.

PFOA ve Kurşun İçermeyen Kaplamalar

PFOA, geçmişte yapışmaz kaplama üretiminde kullanılan ve sağlık tartışmalarının merkezinde olan bir maddedir. Bugün ciddi markaların ürünlerinde PFOA kullanılmaz ve bu bilgi ürün etiketinde belirtilir. Satın alırken kaplamanın PFOA, kurşun ve kadmiyum içermediğini doğrulamak, markanın adından daha önemli bir kontroldür. PTFE'yi tamamen dışarıda bırakmak istiyorsanız seramik ya da kaplamasız yüzeylere yönelmeniz gerekir.

Kaplamayı Bozan Üç Hata

Birincisi boş tavayı yüksek ateşte ısıtmaktır. İçinde yağ ya da malzeme olmayan tava saniyeler içinde kaplamanın dayanım sınırını aşar. İkincisi sıcak tavayı soğuk suya sokmaktır, metal ile kaplama farklı oranda büzüşür ve yüzey kabarır. Üçüncüsü aşındırıcı tel ve ovma tozu kullanmaktır. Bu üç hatadan kaçınmak, çoğu tavanın ömrünü birkaç kat uzatır.

Çizilmiş Tava Kullanılır mı?

Yüzeyinde kaplamanın kalktığı, altındaki metalin göründüğü bir tava değiştirilmelidir. Kaplama bütünlüğünü kaybettiğinde hem yapışmazlık biter hem de kalkan parçacıklar yemeğe karışır. Hafif yüzey izleri sorun değildir, ancak tırnakla hissedilen derin çizikler ve pullanma başlamışsa o tavanın kullanım ömrü dolmuştur. Bu, tavaları tüketim malzemesi gibi düşünmeyi gerektirir.

Tava Boyutları: 20, 24 ve 28 cm Ne İşe Yarar?

Tava çapı, tabanın değil ağzın ölçüsüdür. Yani 24 santimlik bir tavanın kullanılabilir taban alanı her zaman daha küçüktür. Mutfakta en çok işe yarayan kombinasyon, farklı üç boyun bir arada bulunmasıdır.

ÇapKullanımKaç kişilik
16 cmSos, beşamel, süt, tek yumurta1 kişi
20 cmOmlet, menemen, küçük porsiyon sote1-2 kişi
24 cmGünlük kızartma, sebze, tavuk2-3 kişi
28 cmAile boyu kızartma, krep, wok, servis3-4 kişi
32 cmKalabalık sofra, büyük parça et4+ kişi

Tek tava alacaksanız 24 santim en dengeli tercihtir. İkinci tava için 28 santim, üçüncü için 20 santim mantıklı sırayı oluşturur. Ocak gözünüzden belirgin şekilde büyük bir tava, kenarlara ulaşamayan ısı yüzünden eşit pişirmez.

Tava ve Tava Seti Fiyatları

Tava fiyatları; kaplama türüne, gövde malzemesine, taban yapısına, çap ve sap tasarımına göre belirlenir. Fiyatı en çok değiştiren kalem kaplamadır, hemen ardından tabandaki alüminyum çekirdek gelir.

Giriş segmentinde ince alüminyum gövdeli, tek katman yapışmaz kaplamalı tavalar yer alır. Bu grupta tava birkaç yılda bir yenilenir. Orta segmentte dökme alüminyum ya da paslanmaz çelik gövde, takviyeli yapışmaz kaplama ve kapsüllü taban standart hale gelir. Üst segmentte 18/10 paslanmaz çelik gövde, PTFE içermeyen seramik ya da metal gerece dayanıklı kaplama, indüksiyon dahil tüm ocaklara uyum ve fırın kullanımı devreye girer.

Kaç Parçalık Tava Seti Almalı?

Üç parçalık setler mutfakların çoğu için en pratik kombinasyondur ve genellikle 20, 24 ve 28 santimden oluşur. İki kişilik haneler iki parçayla da idare edebilir. Önemli olan sette kaç tane farklı çap bulunduğudur, aynı çapta iki tava bir seti dolu göstermekten başka işe yaramaz. Seti zamanla aynı seriden tek parça ekleyerek büyütmek, baştan büyük set almaktan çoğu zaman daha verimlidir.

Ocak Uyumluluğu ve İndüksiyon

İndüksiyonlu ocak kullanıyorsanız tavanın tabanı manyetik olmalıdır. Kontrolü basittir: buzdolabı mıknatısı tabana sıkıca yapışıyorsa o tava indüksiyonda çalışır. Paslanmaz çelik gövdeli tavaların büyük bölümü uyumludur, alüminyum gövdeli modellerde tabana ayrıca manyetik disk eklenmiş olması gerekir. Fırında da kullanacaksanız sap malzemesinin sıcaklık sınırını kontrol etmek şarttır, silikon kaplı saplar genellikle fırına girmez.

Tava ve Tava Seti Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Granit tava mı teflon tava mı daha iyi?

İkisi aslında aynı aileden: granit tava, benekli görünümlü takviyeli yapışmaz kaplamanın pazardaki adıdır ve çoğu zaman PTFE bazlıdır. Takviyeli olduğu için çizilmeye karşı daha dirençlidir. Gerçek bir alternatif arıyorsanız karşılaştırmayı granit ile teflon arasında değil, PTFE bazlı kaplamalar ile seramik kaplamalar arasında yapmanız gerekir.

Kanserojen olmayan tava hangisidir?

Kimyasal kaplama içermeyen paslanmaz çelik ve döküm demir tavalar bu konuda en net seçeneklerdir. Kaplamalı tava kullanmak istiyorsanız PTFE ve PFAS içermeyen seramik kaplamalar tercih edilir. PTFE bazlı kaplamalar üretici sıcaklık sınırı içinde ve yüzey bütünlüğü bozulmadan kullanıldığında sakınca oluşturmaz, asıl risk boş tavayı yüksek ateşte bırakmak ve pullanmış kaplamayı kullanmaya devam etmektir.

Yapışmaz tavada metal kaşık kullanılır mı?

Klasik yapışmaz kaplamalarda kullanılmaz, silikon ya da ahşap gereç gerekir. Ancak kaplamasının içine silisyum karbür gibi sert parçacıklar katılmış takviyeli modellerde üretici metal gereç kullanımına izin verebilir. Bu bilgi ürün açıklamasında açıkça belirtilir, belirtilmiyorsa metal gereç kullanmamak gerekir.

Tava bulaşık makinesinde yıkanır mı?

Paslanmaz çelik tavalar genellikle yıkanabilir. Yapışmaz kaplamalı modellerin bir kısmı bulaşık makinesine uygundur ancak elde yıkama kaplama ömrünü belirgin şekilde uzatır. Seramik kaplamalı tavalarda çoğu üretici elde yıkamayı önerir, çünkü makinedeki tuz ve agresif deterjan mineral yüzeyi zamanla aşındırır.

Tavada yemek neden yapışıyor?

En sık sebep tavanın yeterince ısınmadan malzeme konmasıdır. İkinci sebep tavaya kapasitesinden fazla malzeme doldurmaktır, bu durumda sıcaklık düşer ve malzeme kızarmak yerine suyunu salar. Üçüncüsü kaplamanın ömrünü doldurmuş olmasıdır. Çelik tavalarda ise yapışma normaldir, tavayı önceden ısıtıp yağı kızdırmak doğru tekniktir.

Tavanın ömrü ne kadardır?

Kaplamalı tavalar kullanım yoğunluğuna göre genellikle iki ila beş yıl arasında yenilenir. Paslanmaz çelik ve döküm demir tavalarda ise ömür kavramı yoktur, doğru bakımla onlarca yıl kullanılır. Bu fark, ilk alım fiyatını değerlendirirken hesaba katılması gereken en önemli kalemdir.

Tava ve Tava Seti Modellerini Panamart'ta İnceleyin

Doğru tava, ne pişirdiğinize ve kaplama konusunda nerede durduğunuza göre belirlenir. Kaplama içeriğine dikkat edenler için PTFE ve PFAS içermeyen seramik kaplamalı modeller, metal gereçle rahat çalışmak isteyenler için silisyum karbür takviyeli yapışmaz seçenekler, sos ve küçük porsiyonlar için 16 santimlik tek saplı tavalar, sofraya gelen tarifler için servis tavaları ve Uzak Doğu tarifleri için cam kapaklı wok öne çıkar. Hangisini seçerseniz seçin tabandaki alüminyum çekirdeğe ve ocak uyumluluğuna bakmayı unutmayın. Tencere seçenekleri için tencere ve tencere seti kategorisine, tüm pişirme grubunu görmek için pişirme kategorisine göz atabilirsiniz.

cultureSettings.RegionId: 0 cultureSettings.LanguageCode: TR